48

48

49


belirtilerinin görüleceğini tahmin ediyorum. Döviz gelirlerinin artışı petrol ile ilgili olarak yabancı şirketlerle yapılacak anlaşmalar, yabancı sermaye yatırımları takriben 1,5 yıl sonra güven ve emniyeti eski seviyelerinin üzerine çıkaracaktır.

Özet olarak, operasyonu takiben bir ay içinde başlayarak kademe kademe düzelmeler başlangıçta yokların ve darboğazların açılması suretiyle görülecektir. Piyasada mal bollaşacak, ihracat, işçi dövizleri ve diğer görünmeyen kalem gelirlerinde ciddi artışlar gözükecek, fabrikaların hammadde yokluğundan durmaları önlenecek, 3-4 ay sonra durumun iyiye gittiği kanaati yaygınlaşacaktır. "

Özal, tedbirleri, "Hükümetçe alınacaklar ve Parlemento'dan geçecekler" olmak üzere ikiye ayırır. Diğer önemli tedbirleri ise şöyle sıralar :

-Sigaradan monopolün kaldırılması,

-İçki için sadece ihracat bazında izin verilmesi,

-Servet beyannamelerinin geri verilmesi,

-Petrol Kanunu'nda değişen duruma göre ufak tefek değişiklikler yapılması,

-Madenlerin devletleştirilmesi hakkındaki kanun kuvvetinde kararnamenin iptali,

-Yatırım ve ihracat teşviki için kanun kuvvetinde kararname çıkarma yetkisi,

-Amortismanların günün şartlarına göre değiştirilmesi.

Özal'ın konuşmasından sonra, istikrar) tedbirleri paketi açılır. Türk ekonomisinde büyük dönüşümü başlatacak ilk dönemeçtir bu paket...

Moneter Şok Tedbirler

24 Ocak kararlarının ilk maddesinde yüksek oranlı devalüasyon vardır. ABD doları 47 liradan 70 liraya çıkarılır. Devalüasyon ve gerçekçi kur ayarlamasıyla, devletin bu alandaki müdahalelerinin azaltılması ve dış ticaretten doğan rantların ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

Başbakanlık Müsteşarı ve DPT Müsteşar Vekili Turgut Özal,
 


devalüasyon oranının yüksek tutulmasına yöneltilen eleştirilere şu cevabı verir :

"Türkiye, yabancıya daha fazla muhtaç olmamak için bu devalüasyonu yapmak zorundaydı. Doları 56 lira da yapabilirdik. Bu belki bugünün meselesini çözerdi. Ancak, üç ay sonra tekrar aynı duruma düşerdik."

24 Ocak kararları ile, ekonomik istikrarın yeniden sağlanmasının yanısıra, temel ekonomik tercihlerde de büyük değişiklik yapılacak ve ekonominin yeniden yapılanmasına gidilecektir.

Enflasyonun düşürülmesi, dış ticaret dengesinin sağlanması, dış ticaret ve kamu açıklarının giderilmesi, devlet müdahaleleri azaltılarak fiyatların arz ve talebe göre oluşması 24 Ocak kararlarının temel hedefleri olarak öngörülür.

Ekonomik tedbirlerin getirdiği en büyük yenilik, ekonominin liberalleştirilmesi, fiyatların serbest bırakılmasıdır. Bunun ilk adımı" Fiyat Kontrol Komitesi"nin kaldırılması olur. Amaç, ikili fiyat nedeniyle ticaret sektöründe oluşan rantları bertaraf etmektir.

KİT ürünlerinin fiyatları da serbest bırakılır ve KİT'lere o yıllarda s.ağlanan yüz milyarlarca liralık devlet desteği kaldırılır. KIT ürünlerinin bazıları temel mal ve hizmet sayıldığından, fiyatlar o güne kadar Bakanlar Kurulu'nca kararlaştırılmaktaydı. 24 Ocak kararlarıyla, "temel mal ve hizmetlerin tanımı yeniden yapılarak elektrik, kömür, gübre, demiryolları, denizyolları taşımacılığı dışındaki ürün ve hizmetler" bu tanımın dışına çıkarılır.

Birçok sanayi girdi mallarındaki fiyat tesbitinin piyasa kurallarına ve gerçekçi fiyat mekanizmasına göre yapılması için, ara mallarındaki subvansiyon asgariye indirilir. Şeker, çay ve Sümerbank ürünleri gibi temel tüketim mallarında subvansiyon tamamen kaldırılır. Bu uygulamanın ilk sonuçlarına göre, 1979 yılında 61 milyar liraya ulaşmış olan subvansiyon, 1980'in ilk altı ayı sonunda sadece 16 milyar lira olarak gerçekleşecektir.

Yabancı sermayeye de yeni teşvikler getirilir. 6224 sayı1ı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu'na göre, gelecek yabancı sermayenin esaslarını göstermek üzere çıkarılan kararnamede, yabancı sermayenin iştirak izinleri belirlenir. Toplam sabit

 

 Geri

İleri