8

180

181

fasına koyduklarını ve inandıklarını yapmaktan ne vazgeçmeyi düşünmüştü, ne de ödün vermeyi...

ANAP'ın grafiği düşme trendindeydi. 1983 milletvekili seçimlerinde yüzde 45.15, 1984 yerel seçimlerinde yüzde 51.5 oy alan parti, 28 Eylül 1986'da yapılan milletvekili ara seçimlerinde yüzde 32, 29 Kasım 1987'deki erken genel seçimlerde yüzde 36.3 oy alabilmişti. Kamuoyu yoklamaları ANAP'ın halk desteğini daha da kaybetmiş olduğunu gösteriyordu.

Özal'ın Çankaya'ya çıkmaya karar vermesinde  ileride anlatacağımız öteki nedenler yanında- ANAP'ın hızlı oy kaybı önemli etken oldu.

Ama, Özal bir taktik ustasıydı. Siyasette fazla eski olmamasına rağmen, ince ve kurnaz bir zekânın ürünü olan öylesine taktikler uyguluyordu ki, yıllanmış kurt politikacılar bile hayretten hayrete düşüyordu. Meclis'te muhalefetin engellemeleri onun taktikleriyle aşılıyor, beklenmedik zamanlardaki şok kararları ve çıkışları rakiplerinin bütün hesaplarını alt üst ediyordu. Meselâ, siyaset yasağının kaldırılıp kaldırılmamasının referanduma sunulmasının hemen ardından, daha referandum sandıklan açılmadan, erken genel seçim kararını açıklayarak, muhalefet partilerini hazırlıksız yakalamış ve köşeye sıkıştırmıştı.

Şimdi de, ANAP'ın oyları daha fazla aşınmadan, sürpriz bir kararla yerel seçimleri öne almayı planlıyordu.

1988'in temmuz ayında ANAP kurmaylannı Başbakanlık Konutu'na topladı. 1989 mart ayında yapılması gereken yerel seçimlerin daha erkene alınıp alınamayacağını, tarihi öne almak için referanduma gidilip gidilemeyeceğini arkadaşlarıyla tartıştı. Toplantıda, yerel seçim tarihinin 26 Mart 1989 yerine, 13 Kasım 1988'e alınmasına karar verildi. Bunun için referanduma gidilecekti. Çünkü Anayasa Mahkemesi'ne göre, Anayasa'yı değiştirmeden yerel seçim tarihini öne almak mümkün değildi. ANAP'ın milletvekili sayısı Anayasa değişikliği yapmaya yetmiyordu. 1987'de Anayasa'da yapılan değişiklikle, referandum şartıyla 270 milletvekili tarafından Anayasa değişikliği yapılabileceği hükmü getirilmişti.

Referandum tarihi 26 Eylül 1988 olarak belirlendi.

Özal, 25 Ağustos 1988'de İzmir'de yapılan ANAP genişletilmiş il divan toplantısında yaptığı konuşmada, neden referanduma karar verdiklerini şöyle anlatıyordu :

"Bütün ileri batı ülkelerinde misallerle görüyoruz. İngiltere'de Margaret Thatcher mayıs ayında erken seçime karar verdi, haziranda yapıldı. Fransa'da Mitterand Parlementoyu fesh etti, 20 gün sonra seçim yapıldı. Yani ileri batı ülkeleri seçimi en kısa zamanda yapıyor. Ama bizde nedense 2,5-3 aydan evvel olmuyor. Onun inşallah formülünü bulacağız. Fakat daha kötü bir şey var, dikkat ederseniz Türkiye bu sene başından itibaren mahalli seçim havasına girdi. Bunu özellikle muhalefet yaptı. Şimdi muhalefete kabahat bulacak değilim. Aslında iki seçim arasında iki aylık bir zaman farkı olsaydı veya arka arkaya aynı zamanda yapılsaydı, geçen sene bu işi hallederdik. 1983'te kasımda, ondan sonra da martta yapıldı, önümüze 4,5 senelik bir zaman çıktı. Rahat çalıştık, memlekete bir sürü hizmet yaptık. Ben diyorum ki, bu seçimleri öne alma yetkisi TBMM'ye verilmelidir ki, bundan sonra yapılacak seçimde, bir sene 4 aylık fark sıfıra indirilebilsin. 1992'de birisini ekimde, diğerini kasımda yaparız. Türkiye arka arkaya iki seçimle meselesini bitirir, iktidar kim olursa olsun, beş sene müddetle memlekete rahat ve istediği şekilde hizmet etmek durumunda olur. Bugün aşağı yukarı belki devamlı olarak 3 ay biz ve sizler gezeceksiniz. Meclis'i l Eylülde toplayacağız, 15 gün tatil edeceğiz. Belki ondan sonra bir kere daha tatil edeceğiz. Arkasından seçim. Bunlar iyi güzel de, işte bir noktada memlekette meseleler istenildiği gibi görülemiyor. Ankara'da bazı konular vardı, istediğim gibi onlarla uğraşamadım. Bu netice itibariyle memlekete, vatandaşa zarar verir. Onun için bizim mahalli idareler seçimini öne almamızın esas nedeni budur."

Özal, referandumdan önce şok bir açıklama yaparak, referandum sonuçlan istediği gibi çıkmazsa politikayı bırakacağını bildirdi. Referandumdan üç gün önce, 23 Eylül günü televizyonda yaptığı konuşmada ise, "Beş senedir size hizmet yolunda ne yapmışsak sizin gücünüzle ve desteğinizle yaptık. Cesur bir insanım. Allah'tan başka kimseden korkmam. Günde 16 saat çalışırım. Bu beş senede üç defa ameliyat oldum. Bir de kurşun yedim. Bunlar bana vız gelir. Memleketim için her şeyi

 Geri

İleri